Wywiad

Rozmowa jest dostępna na naszym kanale WorkTime Expert Podcast. Subskrybuj aby być na bieżąco!

Jakie są dziś główne zastosowania sztucznej inteligencji w pracy prawnika?

To, co powiedziałeś, jest dobrą bazą, ale ja bym to trochę rozszerzyła. Rzeczywiście jednym z głównych zastosowań jest wykonywanie powtarzalnych zadań tekstowych, bo my jako prawnicy pracujemy na tekście – streszczenia, podsumowania, transkrypcje. Natomiast bardzo duży obszar to jest też praca analityczna i strategiczna. To znaczy taka praca, w której analizujemy dane, wyciągamy informacje, zadajemy pytania. I mam takie poczucie, że przy tych możliwościach narzędzi nasza praca będzie się przesuwać z roli osoby, która pisze tekst, do roli osoby, która ten tekst edytuje, weryfikuje, ale też pracuje strategicznie.

Ta praca strategiczna brzmi ciekawie – co to znaczy w praktyce?

Do tej pory byliśmy trochę wychowani w takim modelu, że prawnik analizuje dokument, wskazuje ryzyka i trochę pełni rolę takiego „hamulcowego”. Natomiast przy tych narzędziach warto wejść na trochę inny poziom. Możemy oczywiście przeanalizować kontrakt pod kątem kar umownych czy odpowiedzialności, ale możemy też zapytać: „Pokaż mi miejsca, gdzie mogą być ukryte koszty” albo „Na co powinienem zwrócić uwagę przy wdrożeniu tego systemu”. I wtedy nie skupiamy się tylko na tekście, tylko na takim myśleniu wyprzedzającym. Podobnie w negocjacjach – możemy przygotować się nie tylko merytorycznie, ale też od strony strategii, analizy osób po drugiej stronie, przygotowania pytań. To są rzeczy, które realnie można dziś zrobić z pomocą tych narzędzi.

Padło pojęcie „bezpieczny, zamknięty RAG” – co to właściwie znaczy?

W ogóle słowo „bezpieczny” jest dziś problematyczne. Są rozwiązania bardziej i mniej bezpieczne. Kancelarie mogą korzystać z rozwiązań chmurowych – typu Microsoft czy Google – albo budować rozwiązania na własnej infrastrukturze. To drugie podejście jest rekomendowane, bo nie „karmimy” zewnętrznych systemów naszymi danymi. Natomiast ono też ma swoje wyzwania – trzeba to utrzymywać, aktualizować, inwestować. Czyli to nie jest tak, że jest jedno idealne rozwiązanie.

Jak dziś kancelarie faktycznie korzystają z AI?

W większości przypadków bardzo nieuporządkowanie. Każdy ma ChatGPT, czasem Copilota, i używa tego głównie do streszczeń, tekstów, prostych analiz. To jest wykorzystanie bardzo małej części możliwości. Do tego dochodzi problem, że:

• dane są nieuporządkowane,
• procesów często nie ma,
• wiedza w zespole jest rozproszona,
• każdy korzysta z innych narzędzi.

I w tym wszystkim pojawia się oczekiwanie, że AI „zrobi porządek”. A to tak nie działa.

Czyli problemem nie jest technologia, tylko organizacja?

Dokładnie tak. Jest taki raport, który pokazuje, że większość wdrożeń nie przynosi efektów. I powodem nie jest technologia, tylko to, że organizacje nie są przygotowane. Mamy:

• nieuporządkowane dane,
• brak procesów,
• brak przygotowania ludzi.

I wtedy nawet najlepsze narzędzie nie pomoże.

Od czego w takim razie kancelaria powinna zacząć?

Od ludzi i od wiedzy. Najpierw trzeba zobaczyć: kto z czego korzysta, jak wygląda poziom wiedzy w zespole. Potem warto wybrać jeden prosty proces – coś powtarzalnego, np. ofertowanie albo komunikację mailową – i to przetestować. Zrobić mały pilot, zobaczyć co działa, poprawić błędy i dopiero potem skalować. Najgorsze, co można zrobić, to zacząć od dużego wdrożenia i kupować drogie systemy bez przygotowania.

Pojawia się też temat juniorów – czy AI nie zabiera im pracy?

Myślę, że największą kompetencją jest dziś ciekawość. Bo mimo że młodzi ludzie są otoczeni technologią, bardzo często nie potrafią z niej dobrze korzystać. Druga rzecz to umiejętność pracy z promptami. Ja sama kiedyś uważałam, że to nie ma znaczenia, ale zmieniłam zdanie – precyzja polecenia naprawdę wpływa na wynik. I trzecia rzecz to po prostu biegłość w korzystaniu z różnych narzędzi, nie tylko w pracy prawniczej, ale też szerzej.

No właśnie – ale co z bezpieczeństwem i tajemnicą zawodową?

To jest realny problem. Jeżeli korzystamy z otwartych narzędzi, to dane trafiają do dużych zbiorów i mogą być dalej przetwarzane. Dlatego:

• nie powinniśmy wrzucać danych wrażliwych,
• trzeba sprawdzać warunki korzystania z narzędzi,
• trzeba edukować zespół.

Bo bardzo dużo błędów wynika z tego, że ludzie po prostu nie wiedzą, jak z tych narzędzi korzystać.

Czy są alternatywy dla narzędzi typu ChatGPT?

Tak, mamy np. Bielika. Można go uruchomić na własnej infrastrukturze i pracować w zamkniętym środowisku. Dodatkowo jest lepiej dostosowany do polskiego prawa, więc dla prawników to ma sens

Jak AI wpłynie na model rozliczeń kancelarii?

Już dziś klienci zaczynają pytać: „Dlaczego płacimy tyle, skoro korzystacie z AI?” Nie ma jeszcze jednej odpowiedzi, ale widać kierunek – większe przejście na rozliczenie za wartość. Być może pojawią się różne modele – tańsze, częściowo oparte o AI, i droższe, bardziej eksperckie.

Ile kosztuje przygotowanie kancelarii do pracy z AI?

Same szkolenia nie są dużym kosztem. U nas to były dwa etapy – wprowadzenie i później praca na konkretnych case’ach. To można zrobić nawet w jeden dzień roboczy. Natomiast kluczowe jest to, żeby do tego wracać – bo narzędzia się zmieniają, a wiedzę trzeba aktualizować. Największą barierą nie są pieniądze, tylko przekonanie: „przecież ja umiem korzystać z ChatGPT”.

Jak wygląda praca z kancelarią w praktyce?

Pracujemy warsztatowo, na realnych przykładach. Jeżeli kancelaria pracuje dużo na kontraktach – pracujemy na kontraktach. Jeżeli na negocjacjach – pracujemy na negocjacjach. Do tego dochodzą obszary pozaprawne – marketing, sprzedaż, administracja – które też można usprawnić. To nie jest teoria, tylko konkretna praca: jak zbudować prompt, jak przeanalizować dokument, jak przygotować strategię.

Czy możesz podać przykład realnego zastosowania AI w pracy prawnika?

Na przykład w zamówieniach publicznych możemy zbudować asystenta, który – na podstawie dokumentów – pomaga formułować pytania do zamawiającego. Albo w negocjacjach – możemy przygotować strategię, pytania, argumenty, mając świadomość, z kim rozmawiamy po drugiej stronie. To nie zastępuje prawnika, ale bardzo go wspiera.